De huurder ervaart individuele dienstverlening

Samen met bewoners aan de tekentafel voor nieuwbouw Vijverberg-Zuid

Een torenflat van 9 hoog naast je deur? Wat schrokken bewoners van de Moerbei, toen ze daar achter kwamen. Ze protesteerden en wisten bij Stadlander én de gemeente Bergen op Zoom gehoor te krijgen. Ze raakten in gesprek. Nu is er een ontwerp dat iedereen tevreden stemt.

De weg er naar toe was lang, kostte veel energie, maar geeft nu vooral voldoening. We spraken erover met Kees Hagenaar, vertegenwoordiger van bewoners van de Moerbei. En met vastgoedontwikkelaar Joke Franken van Stadlander en projectleider Johan van Beek van de gemeente Bergen op Zoom. “Van begin af aan luisterden ze”, zegt bewoner Hagenaar over de afgelopen maanden van praten.

Blikvanger
Maar waar is het allemaal om begonnen? Op de hoek van Teunisbloemstraat, Meidoornlaan en Moerbei wil Stadlander bouwen, als onderdeel van de vernieuwing van de Vijverberg-Zuid (fase 3). Een appartementengebouw met sociale huurwoningen. Eerste idee: 9 verdiepingen hoog. Als blikvanger aan de entree van de stad en als kers op de taart voor Gageldonk-West.

Dialoog
Maar 9 verdiepingen gaat flink de hoogte in. Als je daar pal naast woont, heb je als bewoners van de Moerbei inkijk, heb je last van slagschaduw, misschien wel van waardedaling van je huis. Dat was zo’n beetje kort samengevat de vrees van de bewoners. “Bovendien was er in onze richting totaal niet gecommuniceerd”, stelt Hagenaar.

Stadlander luisterde. Want, zegt Joke Franken. “Je mag best kritisch zijn over wat wij doen. En die hoogbouw was geen doel op zich.” Maar alleen maar kritiek spuien en ‘nee’ zeggen werkt niet. Dat besefte Hagenaar van meet af aan al te goed. “Ik heb tegen de buurt gezegd: ik wil deze kar wel trekken, maar we gaan uit van de dialoog.” Kijken naar wat je als omgeving wel kunt beïnvloeden. En wat niet.

Leeg vel
Bewoners konden meepraten over het gebouw. Johan van Beek: “We hebben het effect op de Moerbei van het eerste ontwerp onderschat. Daarom zijn we opnieuw begonnen met een leeg vel.” Om zo open mogelijk het gesprek in te gaan, met zoveel mogelijk mensen uit de wijde omgeving.

De architect van Spring Architecten tekende tal van varianten. Steeds met 32 woningen, de opgave van Stadlander. Een lager gebouw wordt automatisch breder. Het neemt meer plek in beslag en komt dichter bij de al bestaande bebouwing. Dat inzicht ontstond tijdens de gesprekken. “Het leidde tot begrip”, aldus Van Beek. “Mensen snappen beter onze afwegingen”, vult vastgoedontwikkelaar Franken aan.

Puzzelen met Duplo
Bewoner Hagenaar dacht intensief mee. “Ik heb mijn Duploblokken gepakt en ontwerpen gemaakt.” Om de architect te inspireren. Hij kreeg daar alle waardering voor van Joke Franken, Johan van Beek en andere betrokkenen. In het ontwerp dat er nu ligt, ziet hij zelfs iets van zijn gepuzzel met de Duplo terug.

Om een goed beeld te geven, werden alle varianten keurig vervat in ‘artist’s impressions’ en zelfs maquettes. De voorkeur ging uiteindelijk naar een woongebouw met 7 verdiepingen, 24 meter hoog. Niet te dicht bij de Moerbei, niet te dicht bij de Teunisbloemstraat of woningen aan de Meidoornlaan. Speels van vorm en gevarieerd van kleur, met halfdichte balkonnetjes.

‘We leren hier van’
“Van 9 naar 7 verdiepingen is winst. Al zullen er best mensen zijn die ook hier ‘nee’ tegen zeggen. Maar zo werkt het niet”, weet bewoner Hagenaar. “Het gebouw is nu zo getekend dat het minder groot overkomt. Het voelt goed om zo mee te kunnen praten. Dat is een compliment waard aan Stadlander en de gemeente.”

“Het heeft veel energie gekost, ook van onze architect, maar we leren hier van”, is de les die Joke Franken uit het traject trekt. Johan van Beek gaat nog een stapje verder in zijn conclusie: “Het positieve resultaat heeft me verrast.”

Vanaf 1 juli is iedereen verplicht minimaal éen zo’n melder in huis te hebben. Stadlander plaatst daarom maar liefst 25.000 van die rookmelders in haar woningen. Hoeveel rookmelders er worden geplaatst verschilt per huis. ‘In een appartement is het soms maar één, in een huis kan het oplopen tot wel vier, aldus Bakker. Als er meerdere melders in een woning zijn geïnstalleerd, worden ze gekoppeld. Gaat er eentje af, dan reageren ze allemaal.

Rookmelders geven een luid piepsignaal op het moment dat zich rook in de woning verzamelt. Ze waarschuwen bewoners dat er iets mis is. Die krijgen zo op tijd door dat er brand is zodat ze alarm kunnen slaan en een veilig heenkomen kunnen zoeken.

Rookmelders in alle woningen

Sinds 2003 is in nieuwbouw de rookmelder al verplicht. Nu volgt de verplichting voor alle woningen. Als particulier moet je zelf aan de slag, voor huurders van Stadlander is het plaatsen van rookmelders eind vorig jaar al begonnen. Sinds begin dit jaar draait het volle bak.

‘We hebben ongeveer drie 3 monteurs die week in week uit bezig zijn’, zegt Jeroen de Waal projectleider van P. Jansen Installatietechniek B.V. over de enorme klus die momenteel wordt uitgevoerd. ‘Wij doen zo’n 9000 woningen in de gemeenten Bergen op Zoom, Woensdrecht en Steenbergen.’ Van de Velde Installatiegroep neemt het woningbezit van Stadlander op Tholen voor rekening.

‘We kondigen de plaatsing ruim van tevoren aan, zodat mensen weten wanneer hun woning aan de beurt is. We hebben inmiddels zo’n 7000 woningen gedaan. De rest moeten we nog definitief gaan plannen.’

Verouderd

Rookmelders in woningen na 2003 werken op het lichtnet, in overige woningen op een batterij. Die gaat tien jaar mee. Na die tijd moet de rookmelder worden vervangen. Niet alleen vanwege de levensduur van de batterij maar ook omdat de werking van de melder achteruit gaat. Ze vervuilen op den duur, door stof en door vet.

Foto: Tonny Presser

Medewerkers van P. Jansen krijgen soms van huurders te horen: we hebben zelf al een rookmelder geplaatst. Toch krijgen ook die bewoners het advies een nieuwe te laten installeren. ‘Veel van die melders zijn verouderd en werken niet goed meer of voldoen niet aan de jongste Europese normen’, weet Jeroen de Waal.

Aan het Rozenveld in Bergen op Zoom is monteur Maarten van der Bas druk bezig in de woning van Lies Weststrate. Een luid piepsignaal geeft aan dat de zojuist door hem geplaatste melder werkt. ‘Soms doen we wel twintig woningen per dag’, vertelt hij. ‘Dat hangt af van het soort woningen en type rookmelder.’ Elke melder wordt geregistreerd. Welk type er is geplaatst en in welke ruimte. ‘Zodat Stadlander een kloppend en volledig overzicht heeft.’

Foto: Tonny Presser

Uitzoeken wat voor melders er moesten komen was nog een hele klus, legt adviseur Matthijs Bakker uit. ‘We hebben gekozen voor een goede, kwalitatieve rookmelder die weinig storing geeft of ongewenste meldingen. Ze zijn in de fabriek getest. We hebben uitvoerig onderzoek gedaan en daarnaast advies gevraagd aan installateurs.’

Meer hulpvragen
Naast Stadlander is ook de gemeente Woensdrecht druk in de weer om te voorkomen dat inwoners de touwtjes niet meer aan elkaar kunnen knopen. “We zien een toename van het aantal inwoners dat gebruikmaakt van ons armoedebeleid”, signaleert wethouder Lars van der Beek. “Ook stijgt het aantal hulpvragen bij het steunpunt Grip op Geld. Wij voeren het armoedebeleid niet te ‘technisch’ uit, want daar help je burgers niet mee. We zetten het in waar het nodig is.”

Armoedepact 
“De gemeente Woensdrecht voert al acht jaar een actief armoedebeleid”, zegt Van der Beek. “Als gemeente ben je maar alleen, daarom hebben we destijds verbinding gezocht met partijen als Stadlander, Woningstichting Woensdrecht, energieleveranciers, zorgverzekeraar CZ, kerken, scholen, enzovoorts. 63 partijen in totaal hebben samen het Armoedepact gesloten. We pakken samen onze verantwoordelijkheid en proberen zoveel mogelijk inwoners te bereiken.”

Energietoeslag
Dat helpt nu veel mensen in de problemen zitten. Van der Beek: “Daarnaast heeft de gemeente Woensdrecht de grens voor de energietoeslag verhoogd, zodat inwoners met een inkomen tot 135 procent van het sociaal minimum er gebruik van kunnen maken. Normaal geldt de grens van 120 procent. Onze verhoging helpt mensen die daar net boven zitten en ook met ‘energiearmoede’ te maken hebben.”
De gemeente Woensdrecht bestrijdt de armoede verder met onder andere een collectieve ziektekostenverzekering en hulp voor ouders die moeite hebben om bijvoorbeeld een laptop of een fiets te kopen voor hun schoolgaande kinderen. “En we hebben een gemeentelijk noodfonds voor echte noodsituaties”, zegt de wethouder. “We zien dit jaar een forse overschrijding van het budget…”

Energiekosten
“Wat ook helpt is dat er een prijsplafond komt voor gas en elektriciteit. Tot een vastgestelde hoeveelheid betaal je een vaste, lagere prijs”, zegt Droogendijk. “Stadlander is ook bezig om huurders in beeld te krijgen met een hoog energieverbruik. Die gaan we gericht benaderen. Verder kan iedere huurder het ons laten weten als de energiekosten uit de bocht vliegen. Dan geven we advies en helpen we met bijvoorbeeld het aanvragen van subsidies voor energiebesparende maatregelen. Onze wens is om meer te doen, we kijken nu wat er mogelijk is.”

Verduurzaming
“Met de aanpak van onze woningen met slechte energielabels zijn we al ver, en daar gaan we versneld mee verder. Bij sloop en nieuwbouw bouwen we consequent nul-op-de-meterwoningen terug, waar dat kan. Met ‘gasloos’ liepen we zelfs voorop”, aldus Droogendijk. “Met de verduurzaming gaan we volop verder. Maar dat is wel een grote opgave, die jaren duurt voordat iedereen ervan profiteert.”

De gemeente Woensdrecht kan inwoners ook helpen met de verduurzaming van hun huis. Wethouder Van der Beek noemt de waardbonnen voor energiezuinige materialen, die inwoners kunnen aanvragen, en de energieambassadeurs die adviseren over energiebesparing.

Trek tijdig aan de bel
Tot slot doet Ko Droogendijk van Stadlander een oproep aan huurders die moeite hebben om rond te komen. “Ontstaan er betalingsproblemen, schroom niet en meld het bij ons. Hoe eerder je het aankaart, hoe groter de kans is dat je uit de problemen komt. Vergelijk het met een bulldozer die zand schuift: in het begin is het bergje klein en komt de bulldozer gemakkelijk vooruit, maar als de berg groter wordt, gaat het steeds moeizamer. Laat die berg niet groeien, trek tijdig aan de bel. Meestal kunnen we een goede betalingsregeling treffen.”

Het zijn de voorbereidingen voor een fleurige metamorfose. “Hier komen rozen en lavendel”, zegt Peter Blommerde, één van de werkers. “Kijk, er staan al drie magnolia’s.” Blommerde is de enige die een baan heeft naast het groene vrijwilligerswerk in Ossendrecht. De andere mannen zijn gepensioneerd. Het zijn er in totaal acht. Twee weken geleden sloot Hans de Back zich aan. “Ik zocht iets om mijn tijd mee te vullen. Ik heb geen groene vingers, maar dit is fijn om te doen. Het is gezellig en je fleurt het dorp lekker op.” Co de Crom is al langer actief in het clubje. Voorheen werkte hij bij de buitendienst van de gemeente Woensdrecht. In Ossendrecht. “Ik zei: voordat ik met pensioen ga, moet die groenbak bij de kerk zijn opgeknapt. Eén grote wildernis was het.” De Crom kreeg het voor elkaar en ging na zijn pensioen gewoon door
met groenonderhoud in het dorp. Nu als vrijwilliger.

Zó mooi
Het groepje heeft vijf stukken groen in beheer, waaronder de strook aan de Pottenbergen. Peter Blommerde: “Hier is het Stadlander Buurtcultuurfonds betrokken geraakt, omdat er huurwoningen staan. Zó mooi: ze zetten zich niet voor 100 procent, maar voor 200 procent in. Ze leveren compost, mest en planten en ook de rekjes die we aan de muur willen hangen. Daar komt Toscaanse jasmijn in. Die zien er prachtig uit, ruiken fantastisch en houden de warmte tegen.” Mina Disco, die achter die warme muur woont, is er heel blij mee. Naast de groep van De Crom is er een tweede groep vrijwilligers actief in Ossendrecht. Aanvullend op het werk dat de buitendienst van de gemeente doet, richten al deze mannen de groene hotspots van het dorp in én zorgen ze voor het onderhoud. “We zijn elke vrijdagochtend bezig en in de zomer nog vaker”, zegt Co de Crom, terwijl hij zijn schep in de grond steekt. “Heerlijk. En het dorp wordt er
mooier van.”